Kalça protezi nedir?
Kalça, uyluk kemiğinin başı ile leğen kemiğindeki yuvanın oluşturduğu bir top-yuva eklemidir. Protez cerrahisinde hasarlı top ve gerektiğinde yuva yüzeyi çıkarılarak yerlerine yapay bileşenler yerleştirilir.
Kalça protezi, hasta memnuniyeti en yüksek ortopedik girişimlerden biri kabul edilir. Bunun temel nedeni, ağrının çoğu hastada belirgin ve hızlı biçimde azalmasıdır.
Hangi durumlarda gerekir?
- Kalça artrozu (koksartroz): Eklem kıkırdağının yıpranması
- Avasküler nekroz: Femur başının kanlanmasının bozulup kemiğin çökmesi
- Kalça kırıkları: Özellikle ileri yaşta femur boyun kırıkları
- Romatolojik hastalıklar: Romatoid artrit ve benzeri iltihabi eklem hastalıkları
- Gelişimsel kalça displazisi: Çocukluktan gelen yapısal bozukluğun ileri yaşta artroza dönüşmesi
Belirtiler
Kalça kaynaklı ağrı çoğu zaman kasıkta hissedilir; uyluk ön yüzüne ve dize yayılabilir. Diz ağrısıyla gelen bazı hastalarda asıl sorunun kalça olduğu görülür.
- Kasıkta derin, künt ağrı
- Çorap giymekte, ayakkabı bağlamakta zorlanma
- Yürürken topallama
- Uzun oturuşlardan sonra tutukluk
- Bacağın kısalmış gibi hissedilmesi
İleri yaşta kalça kırığı
Yaşlı hastalarda kalça kırığı yalnızca bir kemik sorunu değildir; hareketsizliğin getirdiği akciğer, dolaşım ve bası yarası riskleri nedeniyle bütünsel bir sağlık sorunudur.
Bu nedenle uygun hastalarda erken cerrahi ve erken mobilizasyon hedeflenir. Ameliyatın amacı hastayı en kısa sürede ayağa kaldırmak, hareketsizliğe bağlı komplikasyonları önlemektir.
Ameliyat ve iyileşme
Girişim genellikle 1–2 saat sürer. Çoğu hasta ameliyat sonrası ilk gün destekle ayağa kaldırılır ve yürümeye başlar.
- İlk 6 hafta: Yürüteç veya koltuk değneği, çıkık riskini azaltan pozisyon kurallarına uyum
- 6–12 hafta: Kademeli olarak desteğin bırakılması, kas gücü çalışması
- 3 ay ve sonrası: Günlük yaşamın büyük ölçüde normale dönmesi
İlk haftalarda bacakları çaprazlamamak, çok alçak koltuklara oturmamak ve kalçayı aşırı bükmemek gibi kurallar önemlidir. Bu kurallar cerrahi yaklaşıma göre değişebilir; kendi hekiminizin verdiği listeyi esas alın.
Riskler
Enfeksiyon, çıkık, bacak boyu farkı, damar-sinir yaralanması, pıhtı oluşumu ve zamanla gevşemeye bağlı yeniden ameliyat ihtiyacı başlıca risklerdir. Bu risklerin sizin için geçerli düzeyi ameliyat öncesi görüşmede ayrıntılı olarak konuşulmalıdır.
Sık sorulan sorular
Kalça protezinden sonra ne zaman araba kullanabilirim?
Genellikle 4–6 hafta sonrasında, refleks hızınız yeterli olduğunda ve ağrı kesici etkisi altında olmadığınızda mümkün olur. Bu kararı hekiminizle birlikte verin.
Protez çıkar mı?
Çıkık riski özellikle ilk üç ayda daha yüksektir ve verilen pozisyon kurallarına uyulduğunda belirgin biçimde azalır. Cerrahi yaklaşım ve implant seçimi de bu riski etkiler.
Bacak boyu farkı olur mu?
Ameliyatta bacak boyu dengesi gözetilir. Yine de küçük farklar olabilir; çoğu zaman hasta tarafından fark edilmez, gerekirse tabanlıkla düzeltilir.
Seramik mi polietilen mi daha iyi?
Her yüzey seçeneğinin kendine göre avantajı vardır ve seçim yaşa, aktivite düzeyine ve kemik yapısına göre yapılır. Genel geçer bir 'en iyi' seçenek yoktur.