Artroskopi nedir?
Artroskopi, ekleme birkaç milimetrelik kesilerden kamera ve ince aletler sokularak yapılan kapalı cerrahi yöntemdir. Eklem içi görüntü ekrana yansıtılır ve onarım bu görüntü eşliğinde gerçekleştirilir.
Açık cerrahiye göre daha küçük kesi, çevre kaslara daha az zarar ve genellikle daha konforlu bir erken dönem sağlar. Ancak her omuz sorunu artroskopiye uygun değildir; büyük ve geri çekilmiş yırtıklarda açık veya karma yöntemler gerekebilir.
Rotator manşet yırtığı
Rotator manşet, omuz başını yuvasında tutan ve kolu kaldıran dört kastan oluşan tendon grubudur. Yaşla birlikte gelişen dejenerasyon veya travma sonucu yırtılabilir.
Tipik belirtiler:
- Kolu yana ve yukarı kaldırmakta zorlanma
- Geceleri artan, uykudan uyandıran omuz ağrısı
- Ameliyat olan tarafın üzerine yatamamak
- Saç tarama, arkaya uzanma gibi hareketlerde ağrı
- Kolda güçsüzlük hissi
Her yırtık ameliyat gerektirmez. Küçük, kısmi yırtıklarda fizik tedavi ve egzersiz programı sıklıkla yeterli olur. Tam kat yırtıklarda, özellikle aktif ve genç hastalarda onarım daha sık gündeme gelir.
Omuz sıkışma sendromu
Kol yukarı kaldırıldığında tendonların kemik çıkıntı altında sıkışmasıyla ortaya çıkar. İlk basamak tedavi neredeyse her zaman egzersiz ve fizik tedavidir; cerrahi, yeterli süre uygulanan konservatif tedaviye yanıt alınamadığında düşünülür.
Donuk omuz (adeziv kapsülit)
Eklem kapsülünün kalınlaşıp büzüşmesiyle omuzun hem aktif hem pasif hareketinin kısıtlandığı durumdur. Diyabet hastalarında daha sık görülür.
Ayırt edici özelliği şudur: başkası sizin kolunuzu hareket ettirmeye çalıştığında da hareket kısıtlıdır. Rotator manşet yırtığında ise pasif hareket genellikle korunur.
Çoğu olguda süreç uzun sürse de kendiliğinden düzelir; tedavi germe egzersizleri, ağrı kontrolü ve gerektiğinde eklem içi enjeksiyonla yürütülür. Cerrahi seçenekler dirençli olgulara saklanır.
Ameliyat sonrası süreç
Rotator manşet onarımı sonrası iyileşme sabır gerektirir; tendonun kemiğe yapışması zaman alır.
- 0–6 hafta: Kol askısı, yalnızca hekimin izin verdiği pasif hareketler
- 6–12 hafta: Aktif hareketlere kademeli geçiş
- 3–6 ay: Güçlendirme çalışmaları
- 6–12 ay: Tam fonksiyona kademeli dönüş
Bu takvimin erken kısmında acele etmek onarımın açılmasına yol açabilir. Askının ne zaman bırakılacağı kararı size değil, onarımın yapısına göre hekiminize aittir.
Sık sorulan sorular
Omuz ameliyatı sonrası ne kadar askı takacağım?
Onarımın büyüklüğüne göre değişmekle birlikte genellikle 4–6 hafta askı kullanılır. Bu süre tendonun kemiğe yapışması için gereklidir.
Rotator manşet yırtığı ameliyatsız iyileşir mi?
Yırtık dokusu kendiliğinden birleşmez. Ancak küçük ve kısmi yırtıklarda, çevre kasların güçlendirilmesiyle ağrısız ve işlevsel bir omuz elde edilebilir. Karar yırtığın tipine, boyutuna ve hastanın beklentisine göre verilir.
Gece ağrısı neden daha şiddetli?
Yatar pozisyonda omuz ekleminin basıncı ve tendonların konumu değişir; ayrıca gündüz dikkati dağıtan uyaranlar olmadığı için ağrı daha belirgin algılanır.
Ameliyattan sonra kolumu ne zaman normal kullanırım?
Günlük hafif işler genellikle 3. aydan itibaren, ağır kullanım ve spor 6–12 ay arasında kademeli olarak mümkün olur.